| Typ | Cechy | Przykłady |
|---|---|---|
| Długie (ossa longa) | Trzon (diaphysis) + 2 nasady (epiphysis) | Kość udowa, ramienna, piszczelowa |
| Krótkie (ossa brevia) | Kształt sześcienny, istota gąbczasta | Kości nadgarstka, stępu |
| Płaskie (ossa plana) | Dwie blaszki istoty zbitej + diploe | Kości czaszki, łopatka, mostek |
| Nieregularne | Złożony kształt | Kręgi, kości twarzoczaszki |
| Sezamowe | W ścięgnach, chronią staw | Rzepka (patella) |
Budowa kości długiej:
• Diaphysis (trzon) -istota zbita (cortex), jama szpikowa ze szpikiem żółtym
• Epiphysis (nasada) -istota gąbczasta, pokryta chrząstką stawową
• Metaphysis -strefa wzrostu (chrząstka nasadowa u dzieci)
• Periosteum (okostna) -unaczynienie, unerwienie, przyczepa mięśni
• Endosteum -wyściółka jamy szpikowej
Budowa kosci dlugiej: nasady (epiphyses) z istota gabczasta, trzon (diaphysis) z istota zbita i jama szpikowa, strefy wzrostowe (metaphysis).
Obręcz barkowa: obojczyk (clavicula) + łopatka (scapula)
Ramię: kość ramienna (humerus) -głowa (caput), guzek większy/mniejszy, bruzda międzyguzkowa, kłykieć (epicondylus lat./med.)
Przedramię: kość łokciowa (ulna, strona łokciowa -mały palec) + kość promieniowa (radius, strona kciuka)
Ręka: 8 kości nadgarstka (2 rzędy po 4) + 5 kości śródręcza + 14 paliczków (2 w kciuku, 3 w pozostałych)
Mnemonik nadgarstka (rząd bliższy → dalszy): Łódeczkowata, Księżycowata, Trójgraniasta, Grochowata → Czworoboczna większa, Czworoboczna mniejsza, Główkowata, Haczykowata
Obręcz miedniczna: kość miedniczna (os coxae) = kość biodrowa (ilium) + łonowa (pubis) + kulszowa (ischium)
Udo: kość udowa (femur) -najdłuższa kość ciała. Głowa, szyjka, krętarz większy/mniejszy.
Podudzie: piszczel (tibia, med.) + strzałka (fibula, lat.)
Rzepka (patella) -kość sezamowa w ścięgnie m. czworogłowego uda
Stopa: 7 kości stępu (talus, calcaneus...) + 5 kości śródstopia + 14 paliczków
| Typ stawu | Kształt | Ruchy | Przykład |
|---|---|---|---|
| Kulisty (spheroidea) | Kula w panewce | Wszystkie (3 osie) | Ramienny, biodrowy |
| Zawiasowy (ginglymus) | Walec + rowek | Zgięcie/prostowanie (1 oś) | Łokciowy, kolanowy |
| Obrotowy (trochoidea) | Czop + pierścień | Rotacja (1 oś) | Promieniowo-łokciowy bliższy |
| Siodełkowy (sellaris) | Siodło + siodło | 2 osie + opozycja | Nadgarstkowo-śródręczny kciuka |
| Elipsoidalny (ellipsoidea) | Elipsa w dołku | 2 osie (bez rotacji) | Promieniowo-nadgarstkowy |
| Płaski (plana) | Płaskie powierzchnie | Ślizgowy (ograniczony) | Stawy międzykręgowe |
Budowa stawu:
• Torebka stawowa = warstwa włóknista (zewn.) + błona maziowa (wewn.)
• Chrząstka stawowa -szklista, na powierzchniach stawowych
• Maź stawowa (synovia) -smaruje, odżywia chrząstkę
• Więzadła -stabilizują (wewnątrzstawowe: np. więzadła krzyżowe kolana)
| Mięsień | Przyczep | Funkcja | Nerw |
|---|---|---|---|
| Dwugłowy ramienia (biceps brachii) | Łopatka → guzowatość promieniowa | Zgięcie łokcia, supinacja | Mięśniowo-skórny |
| Trójgłowy ramienia (triceps brachii) | Łopatka + humerus → olecranon | Prostowanie łokcia | Promieniowy |
| Naramienny (deltoideus) | Obojczyk + łopatka → guzowatość naramienną | Odwodzenie ramienia | Pachowy |
| Czworogłowy uda (quadriceps) | Talerz biodrowy + femur → rzepka → guzowatość piszczelowa | Prostowanie kolana | Udowy |
| Dwugłowy uda (biceps femoris) | Guz kulszowy → strzałka | Zginanie kolana | Kulszowy |
| Brzuchaty łydki (gastrocnemius) | Kłykcie kości udowej → guz piętowy (ścięgno Achillesa) | Zgięcie podeszwowe stopy | Piszczelowy |
Zasady ogólne:
• Agonista -mięsień wykonujący ruch. Antagonista -przeciwdziała (np. biceps vs triceps).
• Przyczep początkowy (origo) -bardziej proksymalny, nieruchomy. Końcowy (insertio) -dystalny, ruchomy.
• Mięśnie zginacze -zwykle z przodu kończyny. Prostowniki -z tyłu.
Która część kości długiej zawiera jamę szpikową?
Rzepka (patella) jest kością typu:
Ile kości ma ręka (nadgarstek + śródręcze + paliczki)?
Kość promieniowa (radius) znajduje się po stronie:
Uszereguj kości kończyny górnej od proksymalnej (najbliżej tułowia) do dystalnej (najdalej):
Kość miedniczna (os coxae) to zrost trzech kości. Zaznacz wszystkie:
Uszereguj typy stawów od największej do najmniejszej liczby stopni swobody (osi ruchu):
Przekrój stawu maziowego. Rozpoznaj oznaczone struktury:
A (1 pkt) Co pokrywa powierzchnie kostne w stawie?
B (1 pkt) Co wytwarza maz (synovia)?
C (1 pkt) Co utrzymuje staw w calosci (otacza go)?
Prawda czy fałsz: „Fibula (strzałka) tworzy staw kolanowy."
Mięsień dwugłowy ramienia (biceps brachii) jest:
Antagonistą m. czworogłowego uda (prostownik kolana) jest:
Pacjentka upadła na wyciągniętą rękę (FOOSH). RTG wykazuje złamanie Collesa. Odpowiedz na pytania:
(1 pkt) Która kość ulega złamaniu w złamaniu Collesa?
(1 pkt) Do jakiego typu należy kość promieniowa (radius)?
(1 pkt) Gdzie dokładnie dochodzi do złamania Collesa?
Zaznacz wszystkie struktury stawu maziowego:
Staw siodełkowy kciuka pozwala na ruch opozycji. Co to jest?
Ile paliczków ma kciuk?
Kręgosłup człowieka. Oblicz i wpisz:
(1 pkt) Ile jest wolnych (ruchomych) kręgów? Szyjne (7) + piersiowe (12) + lędźwiowe (5) = ?
(1 pkt) Ile jest wszystkich kręgów łącznie (wolne + krzyżowe 5 + guziczne 4-5)?
Dopasuj staw do typu:
(1 pkt) Staw biodrowy:
(1 pkt) Staw łokciowy (ramienno-łokciowy):
(1 pkt) Staw promieniowo-łokciowy bliższy:
Który staw jest najczęściej zwichniany?
Okostna (periosteum) pokrywa kość WSZĘDZIE z wyjątkiem:
Pacjent nie może wyprostować kolana po urazie. Przeanalizuj anatomicznie:
(1 pkt) Który mięsień odpowiada za prostowanie kolana?
(1 pkt) Przez jaką kość przebiega ścięgno tego mięśnia?
(1 pkt) Gdzie kończy się przyczepiać (insertio)?
(1 pkt) Jaki nerw unerwia ten mięsień?
(1 pkt) Uszkodzenie którego z powyższych (mięsień, ścięgno, nerw) najczęściej blokuje prostowanie kolana?