Mikroekonomia

Co musisz umieć na kolos

  1. Popyt -krzywa, elastyczność (~25%)
  2. Podaż -krzywa, czynniki (~15%)
  3. Równowaga rynkowa i interwencje (~20%)
  4. Teoria konsumenta -użyteczność i wybór (~20%)
  5. Koszty produkcji i maksymalizacja zysku (~20%)

1. Popyt

1.1 Prawo popytu i elastyczność cenowa

Prawo popytu: Ceteris paribus, wzrost ceny → spadek ilości popytu (krzywa opadająca).

Cenowa elastyczność popytu:

Ed = (%ΔQd) / (%ΔP)

|Ed| > 1 → popyt elastyczny. |Ed| < 1 → nieelastyczny. |Ed| = 1 → jednostkowy.

Przykład: Cena rośnie o 10%, ilość spada o 20%: Ed = −20%/10% = −2 → popyt elastyczny (|Ed|=2 > 1).

Czynniki przesuwające krzywą popytu (cała krzywa, nie ruch po niej):

• Dochód (dobra normalne: ↑D → ↑popyt; inferior: ↑D → ↓popyt)

• Ceny substytutów i komplementów

• Preferencje konsumentów, liczba konsumentów, oczekiwania

Kluczowe: Zmiana ceny = ruch PO krzywej popytu. Zmiana innego czynnika = przesunięcie CAŁEJ krzywej. Dobra Giffena = wyjątek od prawa popytu (↑P → ↑Qd).

2. Podaż

2.1 Prawo podaży

Prawo podaży: Ceteris paribus, wzrost ceny → wzrost ilości podaży (krzywa rosnąca).

Czynniki przesuwające podaż:

• Koszty produkcji (↑koszty → ↓podaż = w lewo)

• Technologia (↑technologia → ↑podaż = w prawo)

• Liczba producentów, oczekiwania cenowe, polityka podatkowa

Q P D S E Q* P* nadwyzka producenta nadwyzka konsumenta

Rownowaga rynkowa (E): przeciecie krzywej popytu (D) i podazy (S) wyznacza cene P* i ilosc Q*.

3. Równowaga i interwencje

3.1 Nadwyżka, niedobór, ceny regulowane

Równowaga: Qd = Qs → brak presji na zmianę ceny.

P > P* → nadwyżka (Qs > Qd) → presja na spadek ceny.

P < P* → niedobór (Qd > Qs) → presja na wzrost ceny.

Cena maksymalna (ceiling) -poniżej P* → niedobór (np. regulacja czynszów).

Cena minimalna (floor) -powyżej P* → nadwyżka (np. płaca minimalna → bezrobocie).

Podatek: Klin podatkowy podnosi cenę dla konsumentów i obniża dla producentów. Obciążenie zależy od elastyczności: stronę bardziej nieelastyczną obciąża bardziej.

Kluczowe: Cena max. poniżej równowagi = niedobór. Cena min. powyżej równowagi = nadwyżka. Podatek: im mniejsza elastyczność danej strony, tym większą część podatku ponosi.

4. Teoria konsumenta

4.1 Użyteczność, krzywe obojętności, ograniczenie budżetowe

Użyteczność krańcowa (MU): Dodatkowa satysfakcja z kolejnej jednostki dobra. Prawo malejącej MU → każda kolejna jednostka daje mniej zadowolenia.

Optimum konsumenta:

MUx/Px = MUy/Py

Konsument maksymalizuje użyteczność, gdy „cena za jednostkę użyteczności" jest taka sama dla obu dóbr.

Ograniczenie budżetowe: Px·X + Py·Y = M (dochód).

Nachylenie = −Px/Py (koszt alternatywny X w jednostkach Y).

Przykład: M = 100 zł, Px = 10, Py = 5. Max X = 10, max Y = 20. Nachylenie: −10/5 = −2 (za 1 X rezygnujesz z 2 Y).

Kluczowe: Optimum = styczna krzywej obojętności i linii budżetowej (MRS = Px/Py). Efekt substytucyjny vs dochodowy (Slutsky/Hicks).

5. Koszty i zysk

5.1 Krótki okres -koszty stałe, zmienne, krańcowe

Koszty:

TC = FC + VC   AC = TC/Q   AVC = VC/Q   MC = ΔTC/ΔQ

FC = stałe (nie zależą od Q). VC = zmienne (rosną z Q). MC = koszt wyprodukowania jednej dodatkowej jednostki.

Maksymalizacja zysku (firma doskonale konkurencyjna):

MR = MC   (przychód krańcowy = koszt krańcowy)

W konkurencji doskonałej: P = MR → produkuj gdzie P = MC.

Warunek zamknięcia (krótki okres): Jeśli P < AVC → lepiej zamknąć (straty > FC).

Struktura rynkuFirmyProduktWejścieCena
Konkurencja doskonałaWieleJednorodnySwobodnePrice taker (P=MC)
Monopol1UnikalnyZablokowanePrice maker (MR=MC, P>MC)
Konkurencja monopolistycznaWieleZróżnicowanySwobodneP>MC (krótki okres)
OligopolKilkaRóżnyUtrudnioneWspółzależność strategiczna
Kluczowe: MC przecina AC i AVC w ich minimach. Firma produkuje gdzie MR=MC. W długim okresie: konkurencja doskonała → zysk ekonomiczny = 0 (P=AC). Monopolista: P > MC → strata dobrobytu (DWL).
0 / 49 pkt
Zadanie 12 pkt

Cena rośnie o 10%, ilość popytu spada o 25%. Elastyczność cenowa popytu wynosi:

Zadanie 22 pkt

Wzrost ceny kawy powoduje przesunięcie krzywej popytu na herbatę (substytut):

Zadanie 33 pkt

Na wykresie cena maksymalna (Pmax) ustalona jest poniżej P*. Przeanalizuj skutki:

PQ S D E Pmax Qs Qd niedobór

(1 pkt) Przy Pmax: Qd > Qs czy Qs > Qd?

(1 pkt) Skutek to:

(1 pkt) Gdyby rząd ustalił cenę minimalną powyżej P*, to efektem byłaby:

Zadanie 42 pkt

Qd = 100 − 2P, Qs = 20 + 3P. Cena równowagi P*?

Zadanie 53 pkt

Konsument je kawałki pizzy. Użyteczność: TU(1)=10, TU(2)=18, TU(3)=24, TU(4)=28.

(1 pkt) MU 2. kawałka (= TU(2) − TU(1)):

(1 pkt) MU 4. kawałka:

(1 pkt) MU spada z każdym kawałkiem. Co to oznacza dla krzywej popytu?

Zadanie 63 pkt

Budżet M = 120 zł, Px = 15 zł, Py = 10 zł.

(1 pkt) Max X (gdy Y = 0):

(1 pkt) Max Y (gdy X = 0):

(1 pkt) Nachylenie linii budżetowej (−Px/Py):

Zadanie 72 pkt

Optymalna konsumpcja (MUx/Px = MUy/Py). Jeśli MUx/Px > MUy/Py, konsument powinien:

Zadanie 82 pkt

TC = 200 + 10Q + Q². Koszt stały (FC) wynosi:

Zadanie 92 pkt

TC = 200 + 10Q + Q². Koszt krańcowy MC = dTC/dQ wynosi:

Zadanie 102 pkt

Firma w konkurencji doskonałej maksymalizuje zysk produkując gdzie:

Zadanie 112 pkt

Prawda czy fałsz: „Monopolista jest price taker -przyjmuje cenę rynkową."

Zadanie 123 pkt

Uporządkuj dobra wg elastyczności dochodowej od najniższej (inferiorne) do najwyższej (luksusowe):

Podróże zagraniczne (EI > 1)
Tani makaron instant (EI < 0)
Chleb (EI ≈ 0.3)
Zadanie 132 pkt

Uporządkuj struktury rynku od najmniejszej siły rynkowej firmy do największej:

Oligopol (kilka firm)
Konkurencja doskonała (wiele firm, price taker)
Monopol (jedna firma, price maker)
Konkurencja monopolistyczna (wiele firm, produkt zróżnicowany)
Zadanie 142 pkt

Płaca minimalna powyżej równowagi na rynku pracy powoduje:

Zadanie 152 pkt

Firma powinna zamknąć się w krótkim okresie, gdy:

Zadanie 163 pkt

Zaznacz wszystkie cechy konkurencji doskonałej:

Zadanie 172 pkt

Podatek na rynek z nieelastycznym popytem i elastyczną podażą obciąża głównie:

Zadanie 182 pkt

W długim okresie w konkurencji doskonałej zysk ekonomiczny firmy wynosi:

Zadanie 192 pkt

Qd = 100 − 2P, Qs = 20 + 3P. Ile wynosi Q* w równowadze?

Zadanie 205 pkt

Firma: TC = 100 + 5Q + Q². Cena rynkowa P = 25.

(1 pkt) FC = ?

(1 pkt) MC = dTC/dQ = ?

(1 pkt) Optymalna ilość Q (P = MC):

(1 pkt) Przychód TR = P × Q:

(1 pkt) Zysk π = TR − TC: